એક સુંદર ગામમાં એક પ્રખ્યાત વિદ્યાલય હતું. ત્યાંના આચાર્યજી ખૂબ જ જ્ઞાની, અનુભવી અને વિદ્યાર્થીઓના પ્રિય હતા.
આ વિદ્યાલયમાં ‘રોહન’ નામનો એક વિદ્યાર્થી ભણતો હતો. રોહન ખૂબ જ હોશિયાર અને ચબરાક હતો, પણ તેને બધું જ રાતોરાત શીખી લેવાની અને ઝડપથી સફળ થવાની ઉતાવળ રહેતી. તે કોઈપણ વિષયનો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરવાને બદલે, માત્ર પરીક્ષામાં પાસ થવા પૂરતું ઉપરછલ્લું જ્ઞાન મેળવીને હંમેશા ‘શોર્ટકટ’ અપનાવતો હતો.
આચાર્યજીએ રોહનની આ આદત નોંધી. તેઓ જાણતા હતા કે જો અત્યારે રોહનને સાચો રસ્તો નહીં બતાવવામાં આવે, તો ભવિષ્યમાં તેને મોટું નુકસાન થશે. એક દિવસ તેમણે રોહનને અને વર્ગના બીજા એક મહેનતુ વિદ્યાર્થી ‘કેતન’ને પોતાની પાસે બોલાવ્યા.
તેમણે બંનેને એક સમાન કામ સોંપ્યું: “તમારે બંનેએ આશ્રમના પાછળના મેદાનમાં ઈંટોની એક-એક દીવાલ ચણવાની છે. તમારી પાસે પૂરો એક અઠવાડિયાનો સમય છે.”
રોહને વિચાર્યું, “આ તો સાવ સહેલું અને નાનું કામ છે!” તેણે ફટાફટ, આડી-અવળી ઈંટો ગોઠવી અને માટીનો કાચો લેપ લગાવીને માત્ર બે જ દિવસમાં એક ઊંચી દીવાલ ઊભી કરી દીધી. કામ પૂરું કરીને તે આખો દિવસ રમવામાં અને આરામ કરવામાં પસાર કરવા લાગ્યો.
બીજી તરફ, કેતને સૌથી પહેલાં જમીનમાં ઊંડો ખાડો ખોદીને પાયો બનાવ્યો. તે ધીમે ધીમે, યોગ્ય મિશ્રણ બનાવી, દરેક ઈંટને બરાબર માપીને અને કાળજીપૂર્વક ગોઠવી રહ્યો હતો. તેને પોતાની દીવાલ પૂરી કરવામાં પૂરા સાત દિવસ લાગ્યા. રોહન કેતનની મજાક ઉડાવતો કહેવા લાગ્યો, “જો, મેં તારા કરતાં કેટલી ઝડપથી કામ પૂરું કરી લીધું! તું સાવ ધીમો છે.” કેતન માત્ર હસ્યો અને પોતાનું કામ ચાલુ રાખ્યું.
થોડા દિવસો પછી, ગામમાં અચાનક વાતાવરણ પલટાયું. ભારે પવન ફૂંકાવા લાગ્યો અને ધોધમાર વરસાદ સાથે મોટું વાવાઝોડું આવ્યું. આખી રાત પ્રકૃતિનું રૌદ્ર સ્વરૂપ જોવા મળ્યું.
સવારે જ્યારે વાવાઝોડું શાંત થયું, ત્યારે આચાર્યજી બંને વિદ્યાર્થીઓને લઈને મેદાન તરફ ગયા. ત્યાં જઈને જોયું તો રોહને ‘શોર્ટકટ’ વાપરીને ઝડપથી ચણેલી દીવાલ જમીનદોસ્ત થઈ ગઈ હતી. ઈંટો વેરવિખેર પડી હતી. જ્યારે કેતને ધીરજ અને મહેનતથી, મજબૂત પાયા સાથે ચણેલી દીવાલ એ ભયંકર વાવાઝોડામાં પણ અડીખમ ઊભી હતી. તેને જરા પણ નુકસાન થયું ન હતું.
રોહન પોતાનું માથું નીચું ઢાળીને ઊભો હતો.
આચાર્યજીએ રોહનના ખભા પર હાથ મૂકીને શાંતિથી સમજાવ્યું, “બેટા, શિક્ષણ અને જીવન—બંનેમાં કોઈ ‘શોર્ટકટ’ હોતો નથી. ઝડપથી મેળવેલી સફળતા અને ઉપરછલ્લું જ્ઞાન આ તારી કાચી દીવાલ જેવું હોય છે. સામાન્ય દિવસોમાં તે ભલે સારું લાગે, પણ જ્યારે જીવનમાં મુશ્કેલી રૂપી વાવાઝોડું આવે છે, ત્યારે તે ટકી શકતું નથી. બીજી બાજુ, ધીરજ, ઊંડાણપૂર્વકના સંશોધન અને સખત મહેનતથી મેળવેલું જ્ઞાન આ પાકી દીવાલ જેવું છે, જેનો પાયો મજબૂત હોય છે અને તે આખી જિંદગી તમારો સાથ આપે છે.”
રોહનને પોતાની ભૂલ સમજાઈ ગઈ. તે દિવસથી તેણે ‘શોર્ટકટ’ શોધવાનું બંધ કર્યું અને કોઈપણ બાબતનો ઊંડાણપૂર્વક અને પાયાથી અભ્યાસ કરવાની શરૂઆત કરી.
વાર્તાનો બોધ:
જીવનમાં સાચી અને કાયમી સફળતાનો કોઈ શોર્ટકટ નથી હોતો. કોઈપણ કાર્ય કે જ્ઞાન હંમેશાં ધીરજ, મહેનત અને ઊંડાણપૂર્વક પ્રાપ્ત કરવું જોઈએ. જેનો પાયો મજબૂત હોય છે, તે જ ઇમારત કાયમ અડીખમ રહે છે.
શું તમે ઈચ્છો છો કે આપણે આ જ પ્રકારની કોઈ અન્ય વિષય પર બોધકથા બનાવીએ?